Dow lập đỉnh nhưng mất 1/3 giá trị khi tính bằng vàng: cảnh báo cú sốc trước 2030?

Tỷ lệ Dow/Gold đang phát đi tín hiệu đáng chú ý khi chỉ số Dow Jones, dù liên tục lập kỷ lục theo USD, lại giảm mạnh nếu được định giá bằng vàng.

Nhà kinh tế Vasilii Sapozhnikov thuộc Mises Institute cho rằng xu hướng này có thể phản ánh một chu kỳ định giá tài sản đang tiến tới giai đoạn đảo chiều, với mốc khoảng năm 2030 được ông đưa ra như một phép thử có thể kiểm chứng.

Dow Jones lập đỉnh nhưng giá trị tính bằng vàng lại giảm

Theo phân tích của Vasilii Sapozhnikov được Kitco dẫn lại, ngày 17/8, chỉ số Dow Jones Industrial Average đóng cửa ở mức 53.459,78 điểm, trong khi giá vàng giao dịch quanh 4.400 USD/ounce.

Lấy Dow Jones chia cho giá vàng, nhà đầu tư cần khoảng 12 ounce vàng để tương đương với giá trị của chỉ số Dow.

Con số này thấp đáng kể so với khoảng 19 ounce vàng vào đầu năm 2024.

Sapozhnikov cho rằng sự khác biệt này cho thấy hai cách nhìn hoàn toàn khác nhau về cùng một thị trường. Nếu đo bằng USD, thị trường chứng khoán Mỹ đang ở vùng cao kỷ lục. Nhưng nếu lấy vàng làm đơn vị đo, ông ước tính thị trường cổ phiếu Mỹ đã mất khoảng 1/3 giá trị trong khoảng 2,5 năm.

Đây là điểm cốt lõi trong lập luận của ông: giá tài sản không chỉ thay đổi theo bản thân tài sản mà còn phụ thuộc vào đơn vị dùng để đo lường.

Dow/Gold ratio là gì?

Tỷ lệ Dow/Gold được tính bằng cách lấy chỉ số Dow Jones chia cho giá vàng giao ngay.

Ví dụ, nếu Dow Jones ở mức 53.460 điểm và vàng ở 4.400 USD/ounce:

Dow/Gold = 53.460 / 4.400 ≈ 12,15

Điều đó có nghĩa là cần khoảng 12,15 ounce vàng để tương đương với một đơn vị chỉ số Dow Jones.

Khi tỷ lệ tăng, Dow đang tăng giá tương đối so với vàng. Ngược lại, khi tỷ lệ giảm, vàng đang tăng giá tương đối so với cổ phiếu hoặc cổ phiếu đang suy yếu khi quy đổi sang vàng.

Điểm đáng chú ý là Dow/Gold không phải thước đo lạm phát chính thức. Đây là một chỉ báo thị trường được sử dụng trong một số trường phái phân tích dài hạn để so sánh sức mua tương đối giữa cổ phiếu và vàng.

Vì sao Sapozhnikov cho rằng CPI chưa phản ánh toàn bộ câu chuyện?

Một phần quan trọng trong lập luận của Sapozhnikov tập trung vào Chỉ số giá tiêu dùng CPI của Mỹ.

Theo ông, CPI sử dụng đồng USD làm đơn vị đo lường cơ bản và được xây dựng thông qua một hệ thống trọng số, điều chỉnh chất lượng và phương pháp tính toán. Sapozhnikov cho rằng những thay đổi phương pháp này có thể khiến CPI không phản ánh đầy đủ sự thay đổi của giá trị tiền tệ theo cách mà ông mong muốn.

Ông đặc biệt đề cập đến việc BLS chuyển cách đo chi phí nhà ở của chủ sở hữu sang equivalent rent, tức tiền thuê tương đương mà chủ nhà được giả định phải trả nếu thuê căn nhà của mình.

Tuy nhiên, cần phân biệt rõ: đây là lập luận của Sapozhnikov về giới hạn của CPI, chứ không có nghĩa CPI là một chỉ số “giả” hay không được sử dụng trong kinh tế học chính thống.

Chính Sapozhnikov cũng nhấn mạnh rằng ông không cáo buộc gian lận. Lập luận của ông là việc thay đổi phương pháp thống kê có thể tạo ra những khác biệt đáng kể trong cách đo lường lạm phát.

Lịch sử Dow/Gold từng ghi nhận những chu kỳ cực đoan

Sapozhnikov sử dụng dữ liệu lịch sử để lập luận rằng tỷ lệ Dow/Gold từng biến động rất mạnh trong những giai đoạn bước ngoặt của thị trường.

Theo phân tích của ông:

• Tháng 9/1929: Dow tương đương khoảng 18 ounce vàng.
• Tháng 7/1932: tỷ lệ giảm xuống khoảng 2 ounce.
• Tháng 2/1966: Dow ở gần 995 điểm trong khi vàng được định giá 35 USD/ounce, tương đương khoảng 28 ounce vàng.
• Tháng 1/1980: Dow quanh 875 điểm trong khi vàng tăng vọt lên khoảng 850 USD/ounce, khiến tỷ lệ xuống gần 1.
• Tháng 8/1999: Dow vượt 11.300 điểm trong khi vàng quanh 255 USD/ounce, đưa tỷ lệ lên trên 40.
• Năm 2011: tỷ lệ quay xuống khoảng 6.

Những con số này cho thấy một đặc điểm đáng chú ý: cổ phiếu và vàng có thể trải qua những chu kỳ định giá tương đối rất khác nhau, ngay cả khi cả hai cùng tăng tính theo USD.

Từ năm 2024, tỷ lệ Dow/Gold bắt đầu giảm mạnh

Theo Sapozhnikov, giai đoạn 2011–2024 là một khoảng thời gian đặc biệt khi tỷ lệ Dow/Gold đi ngang hoặc tăng trong thời gian dài.

Ông cho rằng chu kỳ này kết thúc vào khoảng tháng 2/2024, khi tỷ lệ bắt đầu giảm đáng kể.

Từ khoảng 19 ounce vàng đầu năm 2024 xuống khoảng 12 ounce vào tháng 8/2026, mức giảm tương đối là khoảng 37%.

Đây chính là cơ sở để ông đưa ra nhận định rằng thị trường chứng khoán Mỹ nhìn từ góc độ vàng đã suy yếu đáng kể, dù giá danh nghĩa tính bằng USD vẫn ở mức cao.

Điểm này cũng cho thấy một vấn đề quan trọng khi đọc các chỉ số tài chính: một tài sản lập đỉnh theo USD không đồng nghĩa với việc nó đang tăng giá trị so với mọi loại tài sản khác.

Vì sao vàng đóng vai trò quan trọng trong mô hình này?

Sapozhnikov cho rằng vàng có một đặc điểm khác biệt so với nhiều tài sản tài chính: vàng không phải là nghĩa vụ nợ của một tổ chức phát hành cụ thể.

Theo lập luận của ông, khi tín dụng mở rộng, dòng tiền mới có thể chảy trước tiên vào những tài sản nhạy cảm với lãi suất như cổ phiếu, bất động sản và trái phiếu dài hạn.

Trong môi trường lãi suất thấp, giá trị của các tài sản này có thể được hỗ trợ bởi mức chiết khấu thấp hơn.

Ngược lại, khi chu kỳ tín dụng đảo chiều hoặc điều kiện tài chính thay đổi, vàng có thể trở thành một công cụ được sử dụng để đo lường lại giá trị của các tài sản khác.

Vì vậy, theo Sapozhnikov, Dow/Gold có thể phản ánh đồng thời hai phía của chu kỳ: giá trị của tài sản tài chính ở tử số và giá vàng ở mẫu số.

Dự báo tỷ lệ Dow/Gold có thể xuống 0,5 vào khoảng năm 2030

Đây là phần gây chú ý nhất trong nghiên cứu.

Sapozhnikov cho rằng các đáy lịch sử của Dow/Gold có một mô hình đáng chú ý:

1932: khoảng 2 ounce → 1980: khoảng 1 ounce → chu kỳ tiếp theo: khoảng 0,5 ounce.

Khoảng cách giữa hai đáy trước đó vào khoảng nửa thế kỷ. Nếu tiếp tục ngoại suy mô hình này, ông cho rằng chu kỳ hiện tại có thể kết thúc quanh 0,5 ounce vàng vào khoảng năm 2030.

Điều này không có nghĩa ông khẳng định Dow Jones chắc chắn sẽ sụp đổ vào năm 2030.

Ngược lại, Sapozhnikov gọi đây là một falsifiable test – phép thử có thể bị bác bỏ.

Theo ông, nếu tỷ lệ Dow/Gold quay đầu tăng từ vùng 12 và vượt lại mức đỉnh lịch sử trên 40 mà chưa từng giảm xuống vùng một chữ số, thì luận điểm chu kỳ của ông sẽ bị bác bỏ.

Đây là một điểm quan trọng cần lưu ý khi đọc dự báo: mốc 2030 là kịch bản được xây dựng từ mô hình lịch sử, không phải dự báo chắc chắn về thời điểm xảy ra một cuộc khủng hoảng.

Dow/Gold giảm có đồng nghĩa chứng khoán Mỹ sắp sụp đổ?

Không nhất thiết.

Đây là điểm nhà đầu tư cần đặc biệt thận trọng.

Tỷ lệ Dow/Gold giảm có thể xảy ra vì nhiều nguyên nhân:

1. Dow Jones giảm trong khi vàng tăng.
2. Dow tăng chậm hơn vàng.
3. Vàng tăng rất mạnh trong khi cổ phiếu vẫn đi lên.
4. Đồng USD mất sức mua khiến vàng tăng nhanh hơn các tài sản khác.
5. Thay đổi trong kỳ vọng lãi suất, lạm phát hoặc nhu cầu trú ẩn thúc đẩy vàng.

Do đó, Dow/Gold giảm không tự động đồng nghĩa với việc một cú sụp đổ chứng khoán đang đến gần.

Đặc biệt, việc ngoại suy từ các chu kỳ năm 1932 và 1980 sang năm 2030 là một giả định mạnh. Hai giai đoạn lịch sử đó diễn ra trong những môi trường tiền tệ, chính sách và cấu trúc thị trường rất khác hiện nay.

Tỷ lệ Dow/Gold đang gửi đi tín hiệu gì cho nhà đầu tư?

Điểm đáng chú ý nhất từ phân tích của Mises Institute không nằm ở việc dự báo chính xác năm 2030, mà nằm ở cách nhìn thị trường thông qua một đơn vị đo khác.

Khi chỉ nhìn vào USD, nhà đầu tư có thể thấy Dow Jones đang ở mức cao kỷ lục. Nhưng khi chuyển sang vàng làm đơn vị đo, bức tranh lại khác đáng kể.

Đây là lý do tỷ lệ Dow/Gold có thể được xem như một thước đo sức mạnh tương đối giữa cổ phiếu và vàng, thay vì sử dụng nó như một công cụ dự báo crash độc lập.

Trong bối cảnh vàng đã tăng mạnh trong những năm gần đây, việc tỷ lệ Dow/Gold giảm trở thành một tín hiệu đáng theo dõi đối với những nhà đầu tư quan tâm đến chu kỳ tài sản, lạm phát và sức mua của đồng USD.

Kết luận

Phân tích của Vasilii Sapozhnikov tại Mises Institute đưa ra một góc nhìn khác về thị trường chứng khoán Mỹ: Dow Jones có thể lập kỷ lục theo USD nhưng lại mất giá trị đáng kể khi quy đổi sang vàng.

Tỷ lệ Dow/Gold đã giảm từ khoảng 19 đầu năm 2024 xuống khoảng 12 vào tháng 8/2026 theo số liệu được Sapozhnikov sử dụng. Ông cho rằng nếu mô hình các chu kỳ lịch sử tiếp tục lặp lại, tỷ lệ này có thể tiến về khoảng 0,5 ounce vàng vào quanh năm 2030.

Tuy nhiên, đây là một giả thuyết phân tích dài hạn, không phải bằng chứng cho thấy thị trường chắc chắn sẽ xảy ra một cú sụp đổ vào năm 2030. Nhà đầu tư cần theo dõi đồng thời Dow Jones, giá vàng, lợi suất trái phiếu, lãi suất, thanh khoản và tăng trưởng kinh tế để đánh giá liệu tín hiệu từ Dow/Gold có thực sự được xác nhận hay không.

---