Điều gì đang khiến vàng trở thành “tài sản sống còn” của các quốc gia?

(GVNET) Giá vàng điều chỉnh mạnh nhưng không làm suy yếu xu hướng dài hạn

Thị trường vàng toàn cầu vừa trải qua một trong những đợt điều chỉnh mạnh nhất trong nhiều năm, nhưng theo ông Paul Wong – Giám đốc chiến lược thị trường tại Sprott, đây không phải là tín hiệu tiêu cực dài hạn. Ngược lại, diễn biến này đang phản ánh một sự chuyển đổi sâu sắc trong vai trò của vàng trong hệ thống tài chính toàn cầu.

Cụ thể, trong tháng 6/2026, giá vàng giao ngay giảm hơn 530 USD/ounce, tương đương gần 12%, đánh dấu tháng giảm mạnh nhất kể từ năm 2008. Tính cả quý II, vàng mất hơn 14% – mức giảm sâu nhất kể từ năm 2013, thời điểm Fed bắt đầu chu kỳ thắt chặt sau khủng hoảng tài chính.

Tuy nhiên, theo Wong, mức giảm này phần lớn đến từ các yếu tố ngắn hạn như đồng USD mạnh lên và kỳ vọng lãi suất tăng, thay vì sự suy yếu về nền tảng.

Nghịch lý: USD mạnh gây áp lực ngắn hạn nhưng lại củng cố vai trò dài hạn của vàng

Một trong những điểm đáng chú ý là nghịch lý của thị trường: đồng USD tăng giá thường gây áp lực lên vàng trong ngắn hạn, nhưng lại thúc đẩy nhu cầu vàng trong dài hạn.

Khi USD mạnh lên, chi phí vay nợ toàn cầu tăng, thanh khoản bị siết chặt, buộc các nhà đầu tư phải bán tài sản – bao gồm cả vàng – để huy động tiền mặt. Điều này từng xảy ra trong khủng hoảng tài chính 2008 và cú sốc COVID-19 năm 2020.

Tuy nhiên, chính sự phụ thuộc vào USD lại khiến nhiều quốc gia tìm cách giảm rủi ro bằng cách đa dạng hóa dự trữ. Đây là yếu tố nền tảng thúc đẩy nhu cầu vàng trong dài hạn.

Thế giới đa cực và sự trỗi dậy của vàng như tài sản trung lập

Theo Wong, hệ thống tài chính toàn cầu đang chuyển dần từ mô hình đơn cực (xoay quanh USD) sang mô hình đa cực. Trong bối cảnh đó, vàng nổi lên như một tài sản dự trữ trung lập.

Khác với tiền tệ quốc gia, vàng không mang rủi ro chính trị. Không giống trái phiếu chính phủ, vàng không có rủi ro đối tác. Và không giống tiền gửi ngân hàng, vàng không thể bị đóng băng hay trừng phạt nếu được nắm giữ trong nước.

Chính vì vậy, các ngân hàng trung ương ngày càng xem vàng là tài sản chiến lược. Vai trò của kim loại quý này đang chuyển từ “công cụ chống lạm phát” sang “tài sản dự trữ tiền tệ” và thậm chí là “tài sản thế chấp toàn cầu”.

Dữ liệu cho thấy xu hướng tích lũy vàng đang tăng mạnh

Trước xung đột Nga – Ukraine, vàng chỉ chiếm khoảng 12% tổng dự trữ toàn cầu. Tuy nhiên, sau khi tài sản dự trữ của Nga bị đóng băng, tỷ lệ này đã tăng vọt lên tới 34% trước khi điều chỉnh về khoảng 27%.

Điều này phản ánh một xu hướng rõ ràng: các quốc gia không còn muốn phụ thuộc quá nhiều vào hệ thống tài chính do Mỹ chi phối.

Song song đó, các hệ thống thanh toán thay thế như CIPS hay mBridge đang được mở rộng, cùng với các thỏa thuận thương mại khu vực, càng củng cố xu hướng phi USD hóa.

Chính sách Fed và áp lực lạm phát vẫn là biến số lớn

Bên cạnh yếu tố cấu trúc, chính sách tiền tệ của Mỹ vẫn đóng vai trò quan trọng trong biến động ngắn hạn của vàng.

Hiện tại, thị trường đang chuyển từ kỳ vọng cắt giảm lãi suất sang khả năng Fed sẽ tiếp tục tăng lãi suất, khi lạm phát vẫn duy trì ở mức cao. Lạm phát lõi PCE quanh 3,3–3,4%, CPI trên 4% và áp lực giá trong lĩnh vực dịch vụ vẫn dai dẳng.

Ngoài ra, làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) cũng đang tạo ra áp lực chi phí mới, làm gia tăng rủi ro lạm phát kéo dài.

Tuy nhiên, thị trường vẫn hoài nghi liệu Fed có thực sự “diều hâu” hay sẽ buộc phải nới lỏng nếu kinh tế hoặc thị trường tài chính suy yếu.

Xu hướng dài hạn: Vàng vẫn trong chu kỳ tăng giá thế kỷ

Dù chịu áp lực trong ngắn hạn, Wong khẳng định vàng vẫn đang trong một chu kỳ tăng giá dài hạn (secular bull market).

Điểm quan trọng là nhà đầu tư cần phân biệt giữa:

• Xu hướng chu kỳ: chịu ảnh hưởng bởi USD, lãi suất và thanh khoản
• Xu hướng cấu trúc: driven bởi phi USD hóa, nợ công và phân mảnh địa chính trị

Hai yếu tố này không mâu thuẫn mà bổ trợ cho nhau. Mỗi lần USD mạnh lên lại càng thúc đẩy các quốc gia tìm kiếm nơi trú ẩn an toàn – trong đó vàng là lựa chọn hàng đầu.

Kết luận: Vàng – “mắt xích trung lập” của hệ thống tài chính mới

Trong một thế giới đang phân cực về kinh tế và địa chính trị, vàng ngày càng đóng vai trò là “cầu nối” giữa các khối tiền tệ cạnh tranh.

Thay vì bị thay thế bởi một đồng tiền khác, USD có thể vẫn giữ vai trò trung tâm. Nhưng song song đó, vàng sẽ trở thành tài sản dự trữ trung lập, giúp cân bằng hệ thống.

Với xu hướng này, vàng không chỉ là công cụ đầu tư mà còn là trụ cột trong kiến trúc tài chính toàn cầu tương lai.

---