“Thế giới đã đổi luật chơi”: Vì sao giá vàng tăng bất chấp mọi logic cũ?

(GVNET) Giá vàng đang tăng không chỉ ngoài dự đoán – mà còn phá vỡ hoàn toàn các mô hình phân tích kinh điển mà giới đầu tư và kinh tế học đã sử dụng suốt hàng chục năm qua.

Đó là nhận định thẳng thắn của Nitesh Shah – Trưởng bộ phận nghiên cứu hàng hóa và vĩ mô tại WisdomTree, trong cuộc trao đổi mới đây với Kitco News, khi ông cho rằng các mô hình định giá truyền thống không còn hoạt động hiệu quả trong một thế giới đầy rạn nứt địa chính trị, bất ổn thể chế và hoài nghi ngày càng lớn đối với đồng USD.

“Những gì đang diễn ra vượt xa khả năng xử lý của mô hình tôi sử dụng. Nó được xây dựng cho một thế giới ổn định – và thế giới đó không còn tồn tại nữa,” Shah nhấn mạnh.

Sự đứt gãy cấu trúc: Dữ liệu cũ không còn phù hợp

Các mô hình của Shah – cũng như phần lớn mô hình trên thị trường – được xây dựng dựa trên dữ liệu khoảng 30 năm, từ giữa thập niên 1990 đến đầu những năm 2020, giai đoạn đặc trưng bởi:

• Lạm phát vừa phải
• Ngân hàng trung ương có uy tín
• Trật tự toàn cầu vận hành theo luật lệ

Tuy nhiên, theo Shah, thị trường hiện nay đã bước sang một “điểm gãy cấu trúc”, nơi những rủi ro mới chưa từng xuất hiện trong dữ liệu lịch sử.

“Có những rủi ro hoàn toàn mới đang trỗi dậy – và chúng không tồn tại trong các mô hình cũ,” ông nói.

Vàng tăng mạnh dù thiếu các động lực quen thuộc

Điều đáng chú ý là giá vàng tăng vọt dù không có sự bùng nổ đầu cơ:

• Vị thế hợp đồng tương lai chỉ ở mức trên trung bình, chưa phải cực đoan
• Dòng tiền vào các quỹ ETF vàng không đồng nhất, thậm chí gián đoạn

Trong bối cảnh đó, Shah cho rằng không khó để hình dung giá vàng có thể kết năm trên mốc 6.000 USD/ounce, thậm chí cao hơn.

Hiện tại, dù giá vàng đã điều chỉnh từ đỉnh lịch sử trên 5.500 USD/ounce, giao ngay vẫn ở quanh 5.287,5 USD, giảm hơn 2% trong ngày. Tuy nhiên:

“Thị trường có thể đang quá mua, nhưng hoàn toàn không có dấu hiệu bong bóng,” Shah khẳng định.

Địa chính trị không còn là rủi ro tạm thời

Theo WisdomTree, địa chính trị đã chuyển từ rủi ro ngắn hạn sang trạng thái thường trực bước vào năm 2026:

• Bất ổn tại Venezuela
• Căng thẳng liên quan tới Greenland, Iran
• Tái cấu trúc thương mại toàn cầu

Ngay cả khi một điểm nóng tạm hạ nhiệt, thị trường vẫn không tin rằng sự yên bình sẽ kéo dài.

“Vàng đang định giá một thế giới bất ổn kéo dài, chứ không phải cú sốc nhất thời,” Shah nói.

Mất niềm tin vào tính độc lập của Fed – bệ đỡ lớn cho vàng

Một yếu tố mang tính cấu trúc khác là sự hoài nghi về tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), đặc biệt sau các áp lực chính trị liên tục trong năm 2025 và kéo dài sang 2026.

“Nếu thị trường tin rằng chính sách tiền tệ có thể bị chi phối bởi chính trị, thì rủi ro của tiền pháp định buộc phải tăng lên – và đó là lý do vàng được hưởng lợi,” Shah nhấn mạnh.

Vàng vẫn bị đánh giá thấp trong danh mục đầu tư

Bất chấp giá lập kỷ lục, Shah cho rằng vàng vẫn đang bị nắm giữ dưới mức tối ưu.

Nghiên cứu phân bổ danh mục của WisdomTree chỉ ra rằng:

• Tỷ trọng vàng lý tưởng: 15–20%
• Trong khi đa số nhà đầu tư hiện chỉ nắm 1–2%

“Vàng vừa có đặc tính phòng thủ như trái phiếu, vừa có khả năng sinh lời trong môi trường lạm phát,” Shah nhận định.

Chỉ cần một phần nhỏ dòng vốn từ thị trường trái phiếu toàn cầu chuyển sang vàng, tác động lên giá cũng có thể rất lớn do quy mô thị trường vàng tương đối nhỏ.

Vì sao kịch bản sụp đổ năm 2013 khó lặp lại?

Những người hoài nghi thường viện dẫn cú sập năm 2013, khi vàng lao dốc dù nhu cầu vật chất tăng mạnh. Tuy nhiên, Shah cho rằng bối cảnh hiện nay hoàn toàn khác.

“Năm 2013 có chất xúc tác rõ ràng – Fed kết thúc QE và thắt chặt chính sách. Hiện tại, tôi không thấy một cú kích hoạt tương tự,” ông nói.

Rủi ro ngày nay phân tán, mang tính chính trị và liên tục xuất hiện, khiến kịch bản giảm sâu trở nên khó thuyết phục.

“Một rủi ro lắng xuống thì rủi ro khác lại nổi lên ngay. Đó là lý do vì sao câu chuyện giảm giá của vàng hiện tại rất yếu,” Shah kết luận.

👉 Tóm lại:
Đà tăng của vàng không còn là hiện tượng bất thường, mà là phản ánh một trật tự tài chính mới, nơi bất ổn trở thành trạng thái bình thường và các mô hình cũ không còn đủ sức giải thích. Trong bối cảnh đó, vàng tiếp tục giữ vai trò trung tâm như tài sản trú ẩn chiến lược của kỷ nguyên mới.

---