Bretton Woods III là tất yếu? Sprott cảnh báo thế giới phân mảnh, vàng sẽ trở thành hệ dự trữ tiền tệ mới

(GVNET) Trong bối cảnh xu hướng phi toàn cầu hóa (deglobalization) tăng tốc mạnh từ năm 2025, báo cáo đặc biệt của Sprott nhận định thế giới đang bước vào một trật tự tiền tệ mới, nơi vàng có thể trở thành trụ cột của hệ thống dự trữ toàn cầu kiểu “Bretton Woods III”.

Theo ông Paul Wong – chuyên gia chiến lược tại Sprott – khi các khối quyền lực hình thành và cạnh tranh gay gắt, thế giới sẽ cần một tài sản dự trữ trung lập. Và vàng chính là lựa chọn hợp lý nhất.

Phi toàn cầu hóa tăng tốc, vàng trở thành công cụ địa chính trị

Báo cáo “Top 10 Themes for 2026” cho rằng xu hướng phi toàn cầu hóa đã đạt đỉnh điểm trong năm 2025, khi:

• Các liên minh hậu Thế chiến II rạn nứt
• Chuẩn mực chính trị – quân sự quốc tế suy yếu
• Niềm tin vào hệ thống tiền tệ truyền thống lung lay

Theo Sprott:

“Vàng đang nổi lên như tài sản dự trữ trung lập được chấp nhận toàn cầu, củng cố vai trò phòng hộ trước rủi ro hệ thống và bất ổn địa chính trị.”

Xu hướng này cũng thúc đẩy quá trình phi đô la hóa khi nhiều quốc gia đa dạng hóa dự trữ ra khỏi USD.

Liệu còn một mức giá vàng toàn cầu?

Trong thế giới phân mảnh thành nhiều khối quyền lực, liệu có còn tồn tại một mức giá vàng thống nhất?

Ông Paul Wong cho rằng khả năng cao vẫn sẽ duy trì một mức giá tham chiếu chung, vì:

• Các khối vẫn cần giao thương với nhau
• Dòng vốn và đầu tư xuyên biên giới không thể chấm dứt hoàn toàn
• Vàng đóng vai trò “tiền tệ trung lập” để định giá trao đổi

Dù có thể xuất hiện chênh lệch nhỏ giữa các sàn như London Metal Exchange hay Chicago Mercantile Exchange, ông cho rằng khó xảy ra phân hóa cực đoan.

“Debasement trade”: xu hướng làm mất giá tiền tệ tăng tốc

Một chủ đề quan trọng khác là fiscal dominance – khi chính sách tài khóa lấn át chính sách tiền tệ.

Theo Sprott:

• Chính phủ ưu tiên duy trì nợ công hơn kiểm soát lạm phát
• Ngân hàng trung ương buộc phải nới lỏng để hỗ trợ ngân sách
• Cung tiền mở rộng làm xói mòn sức mua tiền pháp định

Ông Wong cho rằng “debasement trade” thực chất là xu hướng thế tục dài hạn, không phải cơ hội ngắn hạn.

Ngân hàng trung ương đang âm thầm mua vàng

Lực mua lớn nhất hiện nay đến từ các ngân hàng trung ương, không phải nhà đầu tư cá nhân.

Các yếu tố thúc đẩy gồm:

• Xung đột Nga – Ukraine
• Mỹ đóng băng dự trữ ngoại hối của Nga
• Trung Quốc gia tăng mua vàng dài hạn
• Rủi ro tài khóa và chiến tranh thương mại

Điểm đáng chú ý: không có lực bán lớn thực sự, trong khi nhu cầu mua phía dưới rất dày.

Phân mảnh chuỗi cung ứng kim loại toàn cầu

Hệ thống tồn kho kim loại truyền thống đang đứt gãy do:

• Chủ nghĩa dân tộc tài nguyên
• Hàng rào thuế quan
• Sự phụ thuộc vào năng lực tinh luyện của Trung Quốc

Theo ông Wong, việc thay thế vai trò tinh luyện của Trung Quốc có thể mất nhiều thập kỷ và nguồn vốn khổng lồ.

Chính sách “run-it-hot”: lạm phát cao trở thành bình thường mới?

Sprott cho rằng các chính phủ sẽ chấp nhận – thậm chí thúc đẩy – lạm phát cao để xử lý nợ công.

Điều này tạo môi trường thuận lợi cho:

• Kim loại quý
• Hàng hóa cơ bản
• Tài sản thực
• Công cụ bảo vệ lạm phát

Thị trường trái phiếu hiện đang phát tín hiệu cảnh báo khi lợi suất tăng và thanh khoản ngắn hạn chịu áp lực.

Bretton Woods III và vai trò trung tâm của vàng

Trong môi trường địa chính trị bất ổn, nơi tiền tệ có thể bị “vũ khí hóa”, câu hỏi đặt ra là: quốc gia nào dám phụ thuộc hoàn toàn vào tiền tệ của quốc gia khác?

Ông Paul Wong nhận định:

“Khi thế giới phân mảnh, bạn sẽ cần một hệ thống dự trữ tiền tệ trung lập. Hãy gọi đó là Bretton Woods III. Và vàng chắc chắn sẽ là một phần quan trọng hơn nhiều so với hiện nay.”

Triển vọng giá vàng 2026

Dù đà tăng có thể không bùng nổ như năm trước, Sprott cho rằng:

• Rủi ro vẫn nghiêng về phía tăng
• Vàng vẫn bị định vị thấp trong danh mục đầu tư
• Chỉ cần một phần nhỏ dòng tiền trái phiếu dịch chuyển sang vàng cũng đủ tạo cú sốc giá

Trong một thế giới bất ổn, vàng không chỉ là tài sản đầu tư mà còn có thể trở thành nền tảng của trật tự tiền tệ mới.

---